Strikt volgens de regels handelen is niet altijd ethisch

7 november 2018

Een verslag van de Dag van de financial door Bianca van Venrooij

Op 27 september jl. was de dag van de financial. Het thema: Keep your ethics. Ik heb het even laten bezinken.

Er is een mooi verslag geschreven over de dag door de ‘accountant’ zie: https://www.accountant.nl/artikelen/2018/10/ex-enron-cfo-op-dag-van-de-financial-wat-ik-deed-was-niet-tegen-de-regels/

Ook de ‘happy financial’ was aanwezig en schreef/vlogde het volgende: https://thehappyfinancial.com/dag-van-de-financial-2018-fraude-en-ethiek/

Beide beschrijven voornamelijk hoe de dag is verlopen en wie wat heeft gezegd. Uiteraard was het een informatieve dag, de sprekers waren goed en enthousiast, de locatie was prima en alles was goed verzorgd. Maar hoe heeft een aanwezige financial het nu ervaren en wat neemt die nu mee?

De ‘happy financial’ neemt je hierin wel enigszins mee met leuke vlogs, maar nu ik het even heb laten bezinken wil ik toch het volgende delen.

De volgende uitspraken, die ik heb gehoord die dag zijn mij het meest bijgebleven:

"Hoe is het mogelijk om voor dezelfde activiteiten eerst een prijs te winnen en daarna voor naar de gevangenis te gaan."

"Fraude gaat geleidelijk; niemand staat ‘s ochtends op en bedenkt: vandaag ga ik frauderen.”

"Handel niet enkel volgens de regels, maar ook volgens de geest van de regels."

"Het kan iedereen overkomen. Mensen kunnen heel goed zaken rationaliseren."

"Als je eigenlijk kunt aanvoelen dat het niet ethisch is, mag je je niet verschuilen achter de regels. Ook al heb je geheel volgens de regels gehandeld."

"Het is niet verboden dus het mag, is eigenlijk de zaak omdraaien."

Dit zijn misschien veel clichés. Ze zijn voor mij wel de rode draad van de dag.

“Het kan iedereen overkomen” en “Strikt volgens de regels handelen is niet altijd ethisch” klinkt eigenlijk best een beetje eng. Als dit iedereen zou kunnen overkomen hoe ga je hiermee dan om in de dagelijkse praktijk? Hoe kijk je nu naar je eigen werk en hoe kijk je naar je klant?
Als volgens de regels handelen niet altijd ethisch is ben je als accountant (en andere financial) dus wel je houvast kwijt. Je toets immers aan een norm (meestal regelgeving), maar de uitkomst van deze toetsing is dus niet altijd ethisch.

Het gaat vooral om normen en waarden die bepalen of iets ethisch is of niet. Fraude is altijd onethisch; dat vindt iedereen, maar hoe bepaal je nu of iets ethisch is of niet? Naar mijn weten zijn normen en waarden voor iedereen verschillend. Er zijn belangrijke raakvlakken en over de excessen zijn de meesten het eens. Echter, er is ook sprake van een groot grijs gebied. Hoe ga je dit dan als financial in je dagelijkse werk toetsen?
Er is geen vaste norm, er zijn geen vaste regels: Het voelt allemaal erg zacht. Je moet op je gevoel afgaan wordt er gezegd. Maar gevoel is voor iedereen anders.

Gelukkig is het NBA bezig met wat zij moresprudentie noemen. Ik vind dit een goede ontwikkeling om accountants (en andere financials) op weg te helpen met het bovengenoemde dilemma.
Er is een mooi boekje uitgebracht wat houvast geeft voor accountants in
business bij het omgaan met morele vraagstukken in werksituaties.: https://www.nba.nl/globalassets/over-de-nba/ledengroepen/aibs/nba-aib_magazine-moresprudentie.pdf

Als laatste nog het volgende. Op dag zelf kon men kiezen uit diverse workshops. Ik heb hierbij de film ‘Crossing the Line: Ordinary People Committing Extraordinary Crimes’ gezien. Zeer indrukwekkend, maar helaas niet via openbare kanalen beschikbaar.

Ik ben zeer benieuwd naar wat er nog meer gaat komen en ga hierover graag met anderen in gesprek. Fraude danwel ethiek is een discussie van alle tijden en bovendien niet alleen van belang voor financials.

Delen