Afval & vpb: werk aan de winkel voor gemeenten!

1 maart 2019

De Belastingdienst heeft op 21 februari 2019 een nieuwsflits gepubliceerd over afval en de vennootschapsbelasting.

De nieuwsflits geeft de uitkomsten weer van het langlopende overleg tussen de Belastingdienst en de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Afval- en Reinigingsmanagement (NVRD) over de vpb-kwalificatie van de gemeentelijke afvaltaken.

Wacht even, huishoudelijk afval en vennootschapsbelasting (vpb) was toch niet zo spannend? De staatssecretaris heeft toegezegd dat bij de inzameling van huishoudelijk afval geen sprake is van deelname aan het economische verkeer. Gevolg: geen onderneming, dan zijn we toch klaar? Helaas, de fiscale kwalificatie van de gemeentelijke afvaltaken ligt genuanceerder.

Waar gaat de discussie over?

In de praktijk is discussie ontstaan over de toezegging van de staatssecretaris dat afvalinzameling door gemeenten geen onderneming oplevert. De burger betaalt weliswaar op individueel niveau afvalstoffenheffing maar dat leidt in de optiek van de staatssecretaris niet tot deelname aan het economische verkeer en dus niet tot een onderneming.

Discussie is ontstaan over de vraag hoe deze toezegging zich verhoudt tot het feit dat gemeenten hun afvaltaken niet alleen bekostigen met afvalstoffenheffing maar ook met andere bijdragen. Denk daarbij aan vergoedingen van de Nedvang voor ingezameld PMD en vergoedingen van handelaren die ingezamelde afvalstromen zoals metalen en kleding opkopen. Als gevolg van deze bijdragen is wel degelijk sprake van deelname aan het economische verkeer aangezien een individuele prestatie wordt geleverd door de gemeente aan een derde tegen een individualiseerbare vergoeding. Als afvalinzameling en -verwerking als één activiteit moeten worden beschouwd voor de vpb dan leiden deze overige vergoedingen in de regel tot deelname aan het economische verkeer voor de gehele afvalactiviteit. Dit staat op gespannen voet met de toezegging van de staatssecretaris.

De Belastingdienst neemt het standpunt in dat het gemeentelijk afvaltakenpakket niet één activiteit vormt voor de vpb, maar twee activiteiten namelijk inzameling van huishoudelijk afval en de verwerking van waardeloze reststromen enerzijds en verwerking van reststromen met economische waarde anderzijds. De activiteit 'inzameling' levert geen onderneming op, op basis van de toezegging. De activiteit 'verkoop van reststromen' zou wel een onderneming vormen. De NVRD heeft zich lang verzet tegen dit standpunt. En terecht, er zijn genoeg argumenten te bedenken die het standpunt van de Belastingdienst weerleggen. Met de publicatie van de nieuwsflits en het ontwerp van model-vaststellingsovereenkomsten is de discussie tussen de Belastingdienst en de NVRD beslecht.

Nieuwsflits: strekking in het kort

De nieuwsflits geeft in het kort aan dat de verkoop van reststromen tegen een positieve opbrengst vpb belast is. Daarbij moet je denken aan metalen, glas, papier etc. Het fiscale resultaat wordt niet bepaald door de rekensom baten minus lasten op te lossen, maar door een percentage van de omzet te pakken. Dat betekent dat iedere euro aan verkochte reststromen tot fiscale winst leidt.

Verder gaat de notitie in op de vraag wie precies aangifte moet doen voor de verkochte reststromen. Is dat de gemeente? Is dat het samenwerkingsverband? Om deze vraag te kunnen beantwoorden dient beoordeeld te worden wie verantwoordelijk is voor de ‘waarde creatie’ bij de verkoop van reststromen. De NVRD geeft op haar website meer toelichting op dit punt. 

Wat wij er van vinden

De nieuwsflits dwingt alle gemeenten en diens samenwerkingsverbanden om hun standpunten rondom afval en vpb te heroverwegen.

Het is jammer dat de Belastingdienst haar poot stijf heeft gehouden in deze discussie en bepleit dat de verkoop van reststromen vpb-belast is. Voor de praktijk betekent dit een administratieve lastenverzwaring. Ten eerste omdat het alle gemeente en samenwerkingsverbanden dwingt om in kaart te brengen op welke wijze de afvaltaken precies zijn georganiseerd. Vervolgens moet beoordeeld worden wie verantwoordelijk is voor de waarde creatie bij de verkoop van reststromen. Moet de fiscale winst aan de gemeente worden toegerekend dan leidt dit er toe dat die gemeente jaarlijks aangifte moet doen. Met name voor gemeenten die tot op heden geen belaste ondernemingen hadden geconstateerd, kan dit vervelend zijn.

Wij zijn blij dat het overleg tussen de Belastingdienst en de NVRD een concreet ‘branchekader’ heeft opgeleverd. Hiermee worden talloze discussies tussen individuele gemeenten en de Belastingdienst vermeden. Toch verwachten wij dat de gemaakte afspraken niet overal met gejuich ontvangen worden. Veel gemeenten waren nog in de veronderstelling dat huishoudelijk afval geen vpb-risico opleverde. Het branchekader leidt tot extra werkzaamheden bij gemeenten en samenwerkingsverbanden. Weinig organisaties zitten op extra werk te wachten, helemaal als de materiële impact zeer beperkt is.

Minder praktisch is het feit dat alleen het lezen van de nieuwsflits onvoldoende is om een compleet beeld te krijgen van de afspraken tussen de Belastingdienst en de NVRD. Om een compleet beeld te kunnen krijgen moet je ook kennis nemen van de model vaststellingsovereenkomsten en de toelichtingen van de NVRD. Het zou praktischer zijn geweest om alle gemaakte afspraken en de kaders van de model vaststellingsovereenkomst in één document te publiceren. Dan hadden we bijvoorbeeld kunnen lezen dat de fiscale winst 1% van de omzet bedraagt en hoe met de vergoedingen van de Nedvang moet worden omgegaan.

Tot slot zouden wij het vanuit fiscale optiek interessant vinden als de afvaldiscussie wordt uitgeprocedeerd. Het is pleitbaar om te stellen dat de gemeentelijke afvaltaken één activiteit vormen voor de vpb. Dat de Belastingdienst en de NVRD uit praktisch oogpunt voor deze deal hebben gekozen doet daaraan niets af. Voor een individuele belastingplichtige zal procederen naar verwachting niet interessant zijn gezien de beperkte materiële impact. Wellicht durft een collectief van gemeenten het aan om de discussie voor een rechter te brengen.

Hulp nodig?

Vanberkel Fiscaal kan u van dienst zijn bij het inventariseren van de impact van de nieuwsflits op uw organisatie. Wij komen graag langs om verder te praten over afval en vpb.

 

 

 

Delen