Monumenten: lust of last?

30 september 2020

‘Hoe past het beheer van monumenten binnen het corporatiebeleid?’

Nederland heeft veel monumenten, zowel rijksmonumenten (61.863 1) als gemeentelijke monumenten (55.801 2). Van de rijksmonumenten zijn er circa 5.800 3in het bezit van woningcorporaties. Van de gemeentelijke monumenten zijn dit er circa 7.900 3  

Het betreft dus een aanzienlijk aantal waarvan het overgrote deel een woonbestemming heeft én de investeringen in de afgelopen jaren zijn afgenomen, puur vanwege een gebrek aan middelen. Een woningcorporatie heeft immers als hoofdtaak het bouwen van betaalbare woningen voor mensen met een smalle beurs. In vergelijking met een (standaard) sociale huurwoning is het onderhouden en beheren van een monument dan ook ‘een dure hobby’. Maar, monumenten zijn cultureel erfgoed en daarmee in feite van ons allemaal. Niets doen is dus geen optie. Je moet iets, maar wát dan? En daarmee is de hamvraag: ‘Hoe past het beheer van monumenten binnen het corporatiebeleid?’

Onderzoek en rapport

Feit is dus dat de kosten voor het beheer van een monument hoger zijn dan voor een gemiddelde sociale huurwoning. In 2016 heeft woningstichting Eigen Haard het Rigo gevraagd om te onderzoeken 4 hoe de verhuur van monumenten zou kunnen plaatsvinden vanuit een corporatieperspectief. Dit heeft, mijns inziens, een interessant rapport opgeleverd.

 

Er zijn volgens het rapport drie scenario’s;

 

  1. Een nulscenario. Oftewel verder exploiteren waarbij de overige huurders zullen moeten meebetalen aan het in standhouden van de duurder in ouderhoud zijnde monumentenwoning(en). Je kunt je daarbij afvragen of dat eerlijk is naar de andere huurders. Daarbij zal het ten koste gaan van de primaire taak van een woningcorporatie. Geen optimale situatie, naar mijn mening.

 

  1. Liberaliseren bij leegkomst van de woning. De woning kan verhuurd worden aan iemand die extra huur wil betalen om in een monument te kunnen wonen. De zogenoemde “downside” is dat een woning uit de sociale voorraad wordt onttrokken en de wachttijd voor een sociale huurwoning langer wordt. Ook dit scenario is -nader beschouwd- niet optimaal.

 

  1. Verkoop van de woning. Dit lijkt op de vorige optie waarbij je de woning liberaliseert, maar waarbij je de inkomende kasstromen bij verkoop (zeker bij hoogconjunctuur kan dat aanzienlijk zijn) weer kunt gebruiken in het realiseren van nieuwe sociale huurwoningen. Het monument wordt niet meer door de sociale huurder onderhouden maar door de maatschappij (wat weer recht doet omdat monumenten van iedereen zijn). Dit lijkt het meest optimale scenario.

 

Met het oog op bovenstaande scenario’s ben ik van mening dat, vanuit corporatieperspectief, het in beheer hebben van monumenten geen taak is voor corporaties. Mocht een corporatie monumenten in bezit willen houden dan zal de corporatie wel een goed verhaal moeten hebben naar de huurders. Laat daarom het bezit van monumentaal vastgoed een bewuste en weloverwogen keuze zijn.

 

Is een monument een lust of last?
Mijns inziens het eerste, mits de corporatie slim omgaat met het beleid omtrent de monumenten in bezit. Je kunt zowel je sociale rol als verhuurder alsmede het cultureel erfgoed bedienen. Een uitkomst waarbij iedereen gebaat is daar een kleine groep huurders niet moet meebetalen aan het onderhoud van monumenten.

 

Contact
Wil je over dit onderwerp van gedachten wisselen of wil je als corporatie sparren over het huidige monumentenbeleid neem dan vrijblijvend contact op met Walter van Woerkom door te mailen naar: w.vanwoerkom@vbpfofs.nl of te bellen via  +316 20 10 39 27
Vanberkel Professionals adviseert en denkt graag mee om tot een weloverwogen en gedegen beleid te komen.

 

 

Bronnen:

1 Rijksmonumenten, De Erfgoedmonitor, Rijkdienst voor Cultureel Erfgoed

2 Gemeentelijke monumenten, De Erfgoedmonitor, Rijkdienst voor Cultureel Erfgoed

3 Economisch Instituut voor de bouw, rapport Monument en Corporaties juli 2011

4 RIGO Research en Advies, Woon- werk- en leefomgeving rapportnummer 31150, uitgave 3 mei 2016

 

 

 

 

 

 

Bronnen:

1 Rijksmonumenten, De Erfgoedmonitor, Rijkdienst voor Cultureel Erfgoed

2 Gemeentelijke monumenten, De Erfgoedmonitor, Rijkdienst voor Cultureel Erfgoed

3 Economisch Instituut voor de bouw, rapport Monument en Corporaties juli 2011

4 RIGO Research en Advies, Woon- werk- en leefomgeving rapportnummer 31150, uitgave 3 mei 2016

Delen